Tedavisi Mümkün Olan Bir Hastalık...

 Böbrek ve Safra Taşları

BÖBREK TAŞI NEDİR?
Yaşamsal faaliyetlerimizin devamı için gerekli olan biyokimyasal işlemlerin sonunda oluşan atık maddelerin vücuttan atılma yerlerinden biri de böbreklerdir. Ayrıca vücut için gerekli bazı maddelerin seviyesinin ayarlanması da böbrekler tarafından yürütülür. Böbrek taşları idrarda çözülemeyen ve atılamayan kristallerin bir araya gelmesiyle oluşur. Normalde idrarda kristal ve taş oluşumunu engelleyecek bazı kimyasal maddeler vardır. Fakat bazı insanlarda bu engelleyici mekanizma tam olarak çalışamayabilir ve bu kişilerde tekrar edici idrar yolları taşları görülür. Taşların ölçüleri oldukça değişken olabilir ve böbrekten mesaneye doğru ilerleme eğilimindedirler. Taşın idrar akışını tıkaması ve hareket etmesi durumunda ağrı kanama ve enfeksiyon gelişebilir.

BÖBREK TAŞLARI KİMLERDE OLUŞUR?
Her insanda taş oluşma riski vardır. Sıklıkla 20 - 50 yaşlarında görülürken 30’lu yaşlar hastalığın en sık görüldüğü yaş grubudur. Erkekler kadınlara göre 3 kere daha fazla risk altındadır.

TAŞI OLUŞTURAN SEBEPLER NELERDİR?
Taşı oluşturan kesin neden bilinmemekle beraber risk faktörleri şunlardır:
idrar yolu enfeksiyonu
böbrekteki yapısal bozukluklar
böbrek hastalığı olanlar (renal tübüler asidoz, kistik böbrek hastalığı...)
beslenme alışkanlıkları
yetersiz sıvı alımı
sıcak iklim kuşağında yaşamak
hiperkalsiüri, sistinüri, hiperokzalüri, hiperürikozüri
bazı ilaçlar (asetazolamide, anti viral ilaçlar....)
bazı bağırsak hastalıkları (inflamatuar bağırsak hastalığı...)
genetik faktörler
geçirilmiş bağırsak ameliyatları ( jejono ileal by-pass )
metabolik hastalıklar (örn. Hiperparatiroidizm, gut hastalığı...)

Böbrek Taşı Hastalığı Tedavisi
Mümkün Olan Bir Hastalıktır…

Böbrek taşları olağan koşullarda idrarda çözünmüş maddelerin çökelerek sert birikinti parçacıkları oluşturmasıyla ortaya çıkar. Böbrek taşı oluşumuna yol açan bu maddelerin başlıcaları ürat, oksalat ve kalsiyum fosfat gibi bileşiklerdir. Taşın oluşum yerine göre değişen hastalık belirtileri ortaya çıkabilir. Taşlar böbrek çanaklarına (kaliks) ya da havuzuna (pelvis) yerleşebilir. Ayrıca siyek (üretra), idrar kesesi ve idrar borularında da (üreter) bulunabilirler. Böbrek taşları sayılarına, bulundukları yerlere ve kimyasal yapılarına göre sınıflandırılmaktadır. Az sayıda ve küçükseler yuvarlak,idrar kesesi taşlarında olduğu gibi çok sayıda ve birbirlerine sürtünüyorlarsa köşelidirler, îri olmaları böbrek çanağı ve havuzu gibi boşluklarda oluştuklarım gösterir. Boyudan ise çok küçük olanlardan bütün böbrek boşluğunu dolduracak iriliğe ulaşanlara kadar değişir. 

Yaşamsal faaliyetlerimizin devamı için gerekli olan biokimyasal işlemlerin sonunda oluşan atık maddelerin vücuttan atılma yerlerinden biri böbreklerdir. Böbrek taşları, idrarda çözülemeyen ve atılamayan kristallerin bir araya gelmesiyle oluşur. 

BÖBREK ve İDRAR YOLLARI TAŞLARI 

Böbrek taşları en sık görülen ve ağrıya neden olan böbrek rahatsızlıklarından biridir. Erkeklerin 10%’unda ve bayanların 3%’ünde hayatlarının bir döneminde böbrek taşı oluşur. Ve bunların çoğunda , başka taş gelişimi ihtimali yüksek olduğu için , hastalık kronik bir hal alır. 

Her biri yumruk büyüklüğünde olan böbrekler vücudun yan-arka kısımlarında yerleşmiş organlardır. Mesaneye üreter adı verilen dar tüplerle bağlanmışlardır. Böbrekler kanı süzen , faydalı maddeleri tekrar vücuda geri alan , zararlı maddelerin idrarla atılımını sağlayan filtrelerdir. Böbrekten atılan idrar mesanede toplanır ve üretra adı verilen kanalla vücuttan dışarı atılır. 

Böbrek taşları , çeşitli minerallerin ve başka maddelerin böbrekte toplanıp, katı parçacıklar halinde çökmesi sonucu oluşur. Normal koşullarda idrarda bulunan çeşitli kimyasallar bu çökmeyi engeller. Fakat bazı durumlarda bu koruyucu mekanizma etkisini yitirir. Eğer oluşan parçacıklar küçükse herhangi bir yakınmaya neden olmadan idrarla atılırlar. Daha büyük taşlar ise böbrekte veya idrar yolunda bir yerde takılıp tıkanmaya yol açabilirler.  

Beş çeşit böbrek taşı türü bulunmaktadır :  

1. Kalsiyum oksalat taşları ve 2. kalsiyum fosfat taşları : Bu tür taşlar en sık görülen taşlardır ve tüm görülenlerin 80 %’ini teşkil ederler. Herhangi bir nedenle kalsiyum ve diğer minerallerin idrardaki konsantrasyonu arttığında önce kristal oluşumu meydana gelir , bunu küçük taşların ve sonrada büyük taşların oluşumu izler. 

3. Strüvit taşları: Amonyum , magnezyum ve fosfat tuzlarından oluşmuştur. Genellikle kadınlarda görülürler ve idrar yolu enfeksiyonu sonucu oluşan taşlardır. 

4. Ürik asit taşları : Protein metabolizmasının bir ürünü olan ürik asidin vücutta biriktiği bir hastalık olan “ gut” hastalığı bulunanlarda görülen taşlardır. 

5. Sistin taşları : Proteinlerde bulunan bir amino asit olan sistinin , nadir görülen genetik bir hastalık neticesinde aşırı miktarlarda böbrekte birikmesi sonucu oluşan taşlardır.  

Böbrek Taşları İçin Risk Faktörleri : 

Risk faktörü , bir hastalığa yakalanma ihtimalini arttıran durum olarak tanımlanabilir. 

Aşağıda sıralanan risk faktörleri olmadan da böbrek taşı hastalığı meydana gelebilir. Sıralanan risk faktörlerinden biri bulunduğunda , bunun getirdiği riski azaltmak için ne gibi tedbirler alınacağını öğrenmek için ilgili uzmana baş vurulması gerekir. 

Kişi ve hayat tarzıyla ilgili faktörler 

Yüksek doz kalsiyum ve D vitamini alımı

Uzun dönem hareketsiz kalma

Aşırı kilolu olma

Açlık , oruç tutmak

Tıbbi Durum 

İdrar yolu enfeksiyonu

Böbrek taşı öyküsü

Gut hastalığı

Crohn hastalığı

Ülseratif kolit

Böbrek hastalığı

Yüksek kan basıncı

Aşırı aktif paratiroid bezi

Bazı kanser türleri

Yaş 

20- 40

Cinsiyet  

Erkeklerde kalsiyum ve ürik asit taşı gelişimi ihtimali daha yüksektir.

Bayanlarda strüvit taşı gelişimi ihtimali daha yüksektir.  

Genetik Faktörler  

Ailede böbrek taşı bulunan veya gut hastalığı olan bireylerin varlığı

Etnik Altyapı  

Kafkas ırkları

İlaçlar 

Antiasitler

Bazı diüretikler

Bazı steroidler

Tiroid ilaçları

Bazı kemoterapi ilaçları

HIV tedavisinde kullanılan bir takım ilaçlar

Böbrek Taşının Belirtileri : 

Böbrek taşının genellikle ilk belirtisi şiddetli bir yan ağrısıdır. Bu ağrı genellikle , taş idrar yolunun bir kesimini tıkadığında veya hareket ettiğinde meydana gelir. Taşın bulunduğu yere göre, ağrı kasıklara ve uyluğun iç yüzüne yayılabilir ve bulantıya ve kusmaya neden olabilir. Eğer taş idrar yolunda tahrişe neden olmuşsa , idrarda bir miktar kanda görülebilir. 

Şiddetli yan ağrısı

İdrarda kan

Ateş ve titreme (genellikle enfeksiyonun göstergesidir.)

Kusma

Kötü kokulu bulanık idrar

İdrar yaparken yanma şikayetleri taş hastalığını akla getirmelidir.  

Böbrek Taşlarının Tanısında Kullanılan Testler : 

Taşın yerini tesbitte kullanılan testler 

Direkt üriner sistem grafisi (DÜSG) veya sonogram : Bu tetkiler sayesinde taşın yeri saptanabilir. Sonogram ses dalgalarının kullanıldığı detaylı görüntüleme sağlayabilen bir yöntemdir.

İntravenöz Pyelogram (İVP) : Bu testte ven içerisine radyoopak madde enjekte edilir. Bu madde sayesinde idrar yolları filmde görünür hale gelir.

Bilgisayarlı Tomografi (BT) : Bu yöntemde iç organların detaylı olarak görüntülenmesinde X-ışınları kullanılır. DÜSG ‘de gözden kaçan küçük taşlar BT ile tesbit edilebilir.

Taşın türünü anlamada kullanılan testler 

Kan testleri : Böbrek taşı oluşumuna neden olabilecek faktörleri tanımlamada kullanılır (yüksek Ca veya ürik asit seviyeleri , enfeksiyon varlığı)

24 saatlik idrar toplanması : Toplanan idrar , taş oluşumuna zemin hazırlayan maddeler olan kalsiyum ve oksalat gibi maddeler , ve asidite yönünden değerlendirilir. Bu tahlil tek idrar örneğine göre daha kesin bilgi sağlar. 

Böbrek taşı hastalığı insanların en çok acı çektiği hastalıklardan biridir.Eski çağlardan beri insanların yakasını bırakmayan bu hastalık çok eskiden beri tanınmaktadır.Bilim adamları 7000 yıldan eski Mısır mumyalarında bile böbrek taşlarına rastlamışlardır.  

Böbrek taşları Üriner sistemin en sık görülen hastalığıdır.Amerika Birleşik Dünyada insanların % 10 dan fazlasının yaşamları boyunca en az bir kere taş hastalığına yakalandığı bilinmektedir.Erkekler bu hastalığa kadınlardan daha sık yakalanmaktadırlar.(3 kat daha fazla) 

Böbrek taşlarının %70'i boyutları ve yerleşimine göre, kendiliğinden veya doktorların yardımı ile özellikle ilk 2 hafta içinde düşer.Soruna yol açan taşlar ise çeşitli tedavi yöntemleri ile ortadan kaldırılır.Bu tedavi çalışmalarına paralel olarak araştırmacılar taş oluşumunu anlama ve önleme konusunda çalışmalar yapmaktadırlar. 

Böbrek Üriner Sistem'e Kısa bir bakış..... 

Üriner sistem böbrekler,ureterler,mesane ve uretradan oluşmuştur.Böbrekler fasulye şeklinde organlar olup,kaburgaların hemen altında ve belkemiğinin her iki yanında yer alır.Bu organların asıl görevi vücuttaki fazla suyu ve artık maddeleri idrar şeklinde dışarı atmaktır.Bu işlevi sonunda kandaki bazı dengeleri sabit şekilde tutmayı sağlarlar.Yine aynı organlar kemik dokusunu sağlamlaştırmayı sağlayan ve kan yapımı üzerine etkili olan hormonlar salgılar. 

Anatomi 

Böbrekle mesane arasında yer alan ve idrarı mesaneye taşıyan tüp şeklindeki organlara da Ureter denir.Yaklaşık 22-25 cm uzunluğundadır. Mesane ise karnın alt kısmında yer alır ve idrarın depolanmasına yarar.Tıpkı bir balon gibi elastikliği sayesinde genişleyerek bu işlevini yerine getirir.Burada depolanan idrar Uretra yolu ile vucut dışına atılır. 

Böbrek Taşı Nedir? 

Esas olarak böbrek taşı , idrar içinde çöken kristallerin böbrek iç yüzeyine tutunmasından ve birikmesinden oluşur.Normalde idrar içinde bu kristalleşmeyi ve çökmeyi engelleyen ve İnhibitör denilen maddeler vardır.Bu inhibitörler her insanda yeterli miktarda olmayabilir ve buda taş oluşumuna yol açar. Diğer bir neden ise idrarın asidik veya bazik oluşudur. Eğer oluşan bu kristaller ve kumlar yeteri kadar küçükse idrar yollarına takılmadan ve de herhangi bir probleme yol açmadan düşerler.  

Böbrek,Ureter ve Mesane Taşları 

Böbrek taşları kimyasal yapıları bakımından birçok maddenin bileşiminden oluşmuştur.Ençok görülen taş tipi kalsiyum içeren ve fosfat veya oksalat kombinasyonlu taşlardır.Bu maddeler bir insanın normal günlük gıdalarında mutlaka bulunurlar.Ayrıca kemik ve kas yapılarının önemli birer yapıtaşlarıdır. 

Daha az görülen taş tipi ise idrar yolları infeksiyonlarına bağlı enfeksiyon taşlarıdır.Bu tip taşlara struvit taşlarıda denilir.Enfeksiyon taşlarına oranla daha da az görülen taş tipleri ise ürik asit ve sistin taşlarıdır. 

Ürolithiasis tibbi bir terim olup üriner sistemin herhangi bir yerinde taş olduğunu ifade etmek için kullanılır.Diğer terimler olan idrar yolları taşı ve nefrolithiasis aynı amaç için kullanılır.Doktorlar bu terimleri genellikle taşın yerini tanımlamak için kullanırlar.Örneğin,ureterolithiasis ureterde bulunan taşı tanımlamak için kullanılır. Böbrek taşları ile safra kesesi taşlarının bir bağlantısı ve ilgisi yoktur.Bunlar vücudun farklı sistemlerinde oluşmuş taşlardır.Bu taşlardan birisinin oluşması halinde bir diğerinin oluşma şansı normal topluma göre fazla değildir. 

Böbrek Taşı Kimlerde olur? 

Net olarak bilinmeyen bazı sebeplerden dolayı gelişmiş ülkelerde son 20 yıldır taş hastaları sayısında artış vardır. Erkeklerde taş sıklığının fazla olmasına rağmen son 10 yıldır kadınlarda da taş oluşma hızında artış vardır ve taş oluşma oranları değişmektedir. Taş sıklığı erkeklerde 3 kat daha fazladır. Böbrek taşları sıklıkla 20 ile 40 yaş arasında gelişir.Bir kimsede bir kere taş oluşursa ,bu şahısta bundan sonra yeni taş oluşma oranı,diğer kimselere göre daha fazladır.  

Böbrek Taşının Sebepleri Nedir? 

Doktorlar oluşan taşların sebebini bazen tam olarak bilemezler.Bazı gıdaların taş oluşumundan sorumlu olduğu düşünülse de bu spesifik maddelerin taş oluşumunda kesin etkili olduğu şüphelidir 

Ailesinde taş olan birisinin kendisinde de taş oluşması olasılığı genetik faktörlerden ötürü fazladır.İdrar yolları infeksiyonları,kistik böbrek hastalığı gibi bazı böbrek hastalıkları,paratiroid bezinin fazla çalışması (Hiperparatiroidizm) gibi durumlarda böbrek taşı oluşması kolaylaşır. 

Taş şekil ve büyüklükleri 

Ayrıca Renal Tubuler Asidoz denilen hastalığa yakalananların %70 inde böbrek taşı oluşur. 

Sistinüri ve hiperoksalüri de taş olumunu kolaylaştıran iki kalıtsal hastalıktır.Sistinüri de böbreklerden sistin denilen amino asit fazla miktarda salgılanır . Atılan bu sistin maddesi idrarda eriyemez ve taş olarak çöker.Hiperoksalüride ise idrara fazla miktarda karışan oksalat idrarda çöker ve taş oluşur. 

Emilime bağlı hiperkalsiüride besinlerle alınan fazla kalsiyum aynı şekilde idrara geçer ve taş oluşumuna sebep olur.Bazen de bu yüksek seviyedeki kalsiyum oksalat veya fosfatla birleşerek kristaller oluşturur,ancak taş oluşmaz.  

Diğer taş sebepleri arasında ürik asit metabolizması bozukluğu (hiperürikozüri),gut hastalığı,aşırı D vitamini alımı ve idrar yollarında çeşitli sebeplerden ötürü idrarın bloke olmasını sayabiliriz.Bazı idrar söktürücü ilaçlar ve kalsiyum içeren antiasitler (mide ilacı) ,idrarda kalsiyum miktarının artmasına sebep olarak taş oluşturabilirler.  

Bazı kronik barsak hastalıklarında veya barsak by-pass ameliyatlarından sonra kalsiyum oksalat taşı görülme olasılığı artar.Yine yukarda belirttiğimiz gibi idrar yolları enfeksiyonları da enfeksiyon taşlarına yol açar. 

Belirtileri Nedir ? 

Genellikle böbrek taşının ilk belirtisi şiddetli ağrıdır.Ağrı taş idrar yolunu tahriş edince veya çoğunlukla tıkayınca gelişir ve aniden başlar.Hastalar tipik olarak taşın olduğu tarafta sırtta veya karnın alt kısmında keskin,kramp tarzında gelip giden ağrılar duyarlar.Bazen bu yakınmalara bulantı ve kusma eşlik eder.Daha sonra ağrı kasık bölgesine doğru yayılır.  

Eğer taş düşemeyecek kadar büyükse idrar yolunun herhangi bir kesiminde takılır ve yerine göre farklı yakınmalara sebep olurlar.Mesaneye çok yaklaşmış taşlarda hastalar sık idrara çıkma,idrarda yanma hissi duyarlar.Bu daha çok tahrişe bağlı olduğu için bekledikleri kadar idrar yapamazlar.İdrar yaparken çok fazla ağrı ve yanma hissederler.Yine taşların idrar yollarını tahriş etmesi sonucu idrarda kanama görülür.Ancak bu hiçbir zaman önemli bir kanama olamaz.  

Bu belirtilerle birlikte ateş de varsa ,bu da infeksiyon belirtisidir.Bu durumda acilen doktorla irtibat kurmak gerekir.  

BöbrekTaşının Tanısı Nasıl Konulur? 

Bazen 'sessiz' denilen , yakınmaya sebep olmayan taşlar genel sağlık kontrolleri sırasında tesadüfen saptanır.  

Sıklıkla yukarıdaki yakınmalar ile başvuran hastanın röntgen ve/veya ultrasonografik incelemeleri sonucu böbrek taşı saptanır.Bu tanı metodları ile taşın yeri ve büyüklüğü saptanır.Kan ve idrar testleri de hem taşın yapısı hem de gelişmiş olan böbrek fonksiyon bozukluklarının tesbitine yarar.  

IVP (intravenöz pyelografi) denilen tetkikle de böbrek fonksiyonları belirlenir ve tedavi planı yapılır.  

Son zamanlarda bazı merkezlerde IVP'nin yerini spiral tomografi almıştır. IVP'ye olan üstünlüğü non-opak denilen mat taşları da görüntüleyebilmesidir. Ancak "flebolit" denilen damar ağızlarının kireçlenmesi gibi yanıltıcı durumların varlığı ve fiyatının daha pahalı oluşu ülkemiz için yaygın kullanışını engellemektedir. 

Böbrek Taş Oluşumunu Önlemede Önemli Noktalar 

Ailesinde taş hastalığı olan varsa ,o kişide daha sonra taş gelişme olasılığı normal nüfusa göre daha fazladır...

Taş oluşumunu önlemenin en basit yolu yeterli miktarda su içmektir..

Eğer bir kimsenin taşı varsa doktor bir takım kan ve idrar testleri yaparak taşın oluşum sebeplerini anlamalı ve buna yönelik önlemler almalıdır..

Taşla birlikte infeksiyon durumu da varsa ,taşla birlikte öncelikle enfeksiyonlada mücadele edilmelidir.Unutulmamalıdır ki enfeksiyon taş oluşumunda çok önemlidir..

Yaşanılan iklimin sıcak olması taş oluşumunu tam kanıtlanmamış olsa da artırdığı ileri sürülmektedir. 

Kalsiyum ve Oksalat içeren bazı gıdalar. 

Kalsiyum ve Oksalat içeren taşları olan hastaların alımına dikkat etmesi gerekli olan bazı gıdalar....  

Elma
Kuşkonmaz
Bira
Çilek ve türleri
Karabiber
Brokoli
Peynir
Çikolata
Kakao
Kahve
Kolalı içecekler
İncir
Üzüm
Dondurma
Süt
Portakal
Maydanoz
Fıstık ezmesi
Ananas
Ispanak
Çay
C Vitamini
Yoğurt
Kuruyemiş

Tüm bu maddelerin alımında mutlak bir kısıtlama olması gerekmektedir. Ancak alımında dikkatli olmak ve aşırıya kaçmamak şartı ile hepsi güvenle tüketilebilir..  

Böbrek taşı nedir?Yaşamsal faaliyetlerimizin devamı için gerekli olan biokimyasal işlemlerin sonunda oluşan atık maddelerin vücuttan atılma yerlerinden biri böbreklerdir. Ayrıca vücut için gerekli bazı maddelerin seviyesinin ayarlanması da böbrekler tarafından yürütülür. Böbrek taşları, idrarda çözülemeyen ve atılamayan kristallerin bir araya gelmesiyle oluşur. Normalde idrarda kristal ve taş oluşumunu engelleyecek bazı kimyasal maddeler vardır, ancak bazı insanlarda bu engelleyici mekanizma tam olarak çalışamayabilir.Böbrek taşları hangi nedenlerle oluşur? Böbrek taşları idrardaki kristallerin üst üste birikmesi nedeniyle oluşur. Ülkemizdeki en yaygın sağlık problemlerinin başında gelmektedir. Kesin olarak nedeni bilinmemekle beraber sıklıkla sebep beslenme alışkanlıkları, az sıvı alımı, genetik faktörler, bazı ilaçlar ve hastalıklar olarak sıralanabilir. Böbrek taşları kimlerde oluşur?Her insanda taş oluşma riski vardır. Sıklıkla 20–50 yaşlarında görülürken, 30’lu yaşlar hastalığın en sık görüldüğü yaş grubudur. Erkekler kadınlara göre 3 katı daha fazla risk altındadır. Taşı oluşturan sebepler nelerdir?Taşı oluşturan kesin neden bilinmemekle beraber, risk faktörleri şunlardır:

-İdrar yolu enfeksiyonu

-Böbrekteki yapısal bozukluklar

-Böbrek hastalığı olanlar

-Beslenme alışkanlıkları

-Yetersiz sıvı alımı

-Sıcak iklim kuşağında yaşamak

-Bazı ilaçlar

-Bazı bağırsak hastalıkları

-Genetik faktörler

-Geçirilmiş bağırsak ameliyatları

-Metabolik hastalıklar Taşlı hastalarda bulgular nelerdir?İdrar yolu taşları hiçbir bulgu vermeden gelişebileceği gibi bazen ciddi bulgularda vermektedir. En sık görülen yakınma ağrıdır. Bu ağrı bazen çok şiddetli olabileceği gibi bazen rahatsızlık vermeyen ağrılar şeklinde de olabilir. Bir diğer bulgu da idrarda kan görülmesidir. Kan bazen gözle görülebilecek kadar olurken bazen de sadece mikroskopik incelemede görülür. Taşlı hastalarda bulantı ve kusma ile idrar yapmada zorluk da görülebilmektedir. Böbrek taşlarında tedavi yöntemleri nelerdir?Böbrek taşlarının çoğu kendiliğinden düşme eğilimindedir. Tüm idrar yolu taşlarının yaklaşık 80’i ilaç tedavisi ile düşer. Taşın düşmesini etkileyen en önemli faktör taşın büyüklüğüdür. 4 mm’nin altındaki taşın düşmesi beklenirken, 6 mm’nin üzerindeki taşlar‘a müdahale gereklidir. Ayrıca, taşların şekli ve idrar yolundaki yerleşimi de düşmeyi etkileyen önemli faktörlerdir. 

Tekrarlayıcı böbrek taşı olanlarda bazı tavsiyelere dikkat edilerek taşın yeniden oluşumu engellenebilir yada yeniden oluşması geciktirilebilir. Bu nedenle 24 saatlik idrar analizi ve kan analizini içeren bir değerlendirme yapılır. Ayrıca daha önceki taşların kimyasal yapısı araştırılarak taşların kimyasal yapısı anlaşılır. Metabolik değerlendirme denilen bu işlemlerle idrarda taş oluşumuna yol açabilecek maddelerin düzeyleri ölçülüp sonuca göre diyet yada ilaç verilebilir.

Ayrıca; günlük 2 litre sıvı alımı, hayvansal protein alımının azaltılması, tuz tüketiminin azaltılması, lifli diyeti tercih etmek, taşın kimyasal yapısına göre verilebilecek diyete uygun beslenme rejimi tavsiye edilir.

Kesin olarak nedeni bilinmemekle beraber sıklıkla sebep beslenme alışkanlıkları, az sıvı alımı, genetik faktörler. Farklı taşlarda farklı sebepler olabileceğinden taşın laboratuar analizi önem taşır. Burada amaç, laboratuar analizlerinin sonucuna göre ileride taşların yeniden oluşmasını engellemek veya geciktirmektir.

Üriner sistem taşlarının çoğu spontan olarak kendiliğinden düşme eğilimindedir. Taşlar yıllar boyu hiçbir belirti vermeden gizlice böbrekte kalabileceği gibi böbrekten mesaneye geçişinde şiddetli ağrı verebilir. Bazen taşlar idrarda gözle görülebilen ya da bazen sadece idrar analizinde gösterilebilen kanamalara yol açabilir. Bazı hastalarda hayatın ilerleyen yıllarında tekrarlayıcı böbrek taşları olabilir. Gelecekte ortaya çıkabilecek durum hakkında detaylı bilgi ve tavsiyeler için mutlaka işin uzmanı ürolog ile irtibata geçilmelidir. 

Böbrek taşlarının safra kesesi taşlarıyla herhangi bir ilişkisi yoktur. İkisi ayrı sistemden kaynaklı taşlardır ve yapıları farklıdır. Safra kesesi taşı olan bir hastada böbrek taşı görülme olasılığı artmaz. 

BÖBREK TAŞI NEDİR?

Yaşamsal faaliyetlerimizin devamı için gerekli olan biyokimyasal işlemlerin sonunda oluşan atık maddelerin vücuttan atılma yerlerinden biri de böbreklerdir. Ayrıca vücut için gerekli bazı maddelerin seviyesinin ayarlanması da böbrekler tarafından yürütülür. Böbrek taşları idrarda çözülemeyen ve atılamayan kristallerin bir araya gelmesiyle oluşur. Normalde idrarda kristal ve taş oluşumunu engelleyecek bazı kimyasal maddeler vardır. Fakat bazı insanlarda bu engelleyici mekanizma tam olarak çalışamayabilir ve bu kişilerde tekrar edici idrar yolları taşları görülür. Taşların ölçüleri oldukça değişken olabilir ve böbrekten mesaneye doğru ilerleme eğilimindedirler. Taşın idrar akışını tıkaması ve hareket etmesi durumunda ağrı kanama ve enfeksiyon gelişebilir.  

BÖBREK TAŞLARI KİMLERDE OLUŞUR?

Her insanda taş oluşma riski vardır. Sıklıkla 20 - 50 yaşlarında görülürken 30’lu yaşlar hastalığın en sık görüldüğü yaş grubudur. Erkekler kadınlara göre 3 kere daha fazla risk altındadır.  

TAŞI OLUŞTURAN SEBEPLER NELERDİR?

Taşı oluşturan kesin neden bilinmemekle beraber risk faktörleri şunlardır:

idrar yolu enfeksiyonu

böbrekteki yapısal bozukluklar

böbrek hastalığı olanlar (renal tübüler asidoz, kistik böbrek hastalığı...)

beslenme alışkanlıkları

yetersiz sıvı alımı

sıcak iklim kuşağında yaşamak

hiperkalsiüri, sistinüri, hiperokzalüri, hiperürikozüri

bazı ilaçlar (asetazolamide, anti viral ilaçlar....)

bazı bağırsak hastalıkları (inflamatuar bağırsak hastalığı...)

genetik faktörler

geçirilmiş bağırsak ameliyatları ( jejono ileal by-pass )

metabolik hastalıklar (örn. Hiperparatiroidizm, gut hastalığı...)  

TAŞLI HASTALARDA BULGULAR NELERDİR?

İdrar yolu taşları hiçbir bulgu vermeden gelişebileceği gibi bazen ciddi bulgularda vermektedir.

En sık görülen yakınma ağrıdır. Bu ağrı bazen çok şiddetli olabileceği gibi bazen rahatsızlık vermeyen ağrılar şeklinde de olabilir. Karakteristik ağrı, kolik diye adlandırılan ve böğür bölgesinden başlayıp öne doğru ilerleyen, kasık ve testislere de yayılabilen ağrılardır. Ağrı taşın hareket etmesine veya üriner sistemin tıkanmasına bağlı olarak gelişir.

Kan: Bazen gözle görülebilecek kadar olurken bazen de sadece mikroskopik incelemede görülür.

Bulantı ve kusma: Taş’ın yaptığı ağrıya bağlı gelişen mide-bağırsak sistemindeki hareket azalmasına bağlı olarak gelişir.

İdrar yapma da zorluk görülebilir. 

ÜRİNER SİSTEM TAŞLARI NASIL TEŞHİS EDİLİRLER ?

Hastanın şikayetleri belli bir ölçüde tanı koymaya yardımcı olur. Ayrıca taşın görüntülenmesi yapılmalıdır. 

EN SIK GÖRÜLEN TAŞLAR HANGİLERİDİR ?

Böbrek taşları çeşitli kimyasal kombinasyonda olabilirler. En sık görülen kalsiyum taşlarıdır. Kalsiyum taşları sıklıkla okzalat veya fosfat ile kombinasyon halinde bulunurlar. Daha az sıklıkla enfeksiyon taşları (magnezyum amonyum fosfat taşları) ve daha da az oranlarda ürik asit ve sistin taşları görülür. 

BÖBREK TAŞLARLA İLGİLİ ENDİŞEMİZİN NEDENİ NEDİR?

Taşlar sıklıkla ağrılara neden olurlar.

Üriner sistemde enfeksiyon kaynağı olabilirler.

Eğer idrar yolunun herhangi bir bölgesinde tıkayıcı bir durum oluşturmuşsa zamanla böbrekte fonksiyon kaybına neden olurlar 

TAŞLARIN OLUŞUMU ÖNLEMEK MÜMKÜN OLABİLİR Mİ?

Tekrarlayıcı böbrek taşı olanlarda bazı tavsiyelere dikkat edilerek taşın yeniden oluşumu engellenebilir ya da yeniden oluşması geciktirilebilir. Bu nedenle 24 saatlik idrar analizi ve kan analizini içeren bir değerlendirme yapılır. Ayrıca daha önceki taşların kimyasal yapısı araştırılarak taşların kimyasal yapısı anlaşılır. Metabolik değerlendirme denilen bu işlemlerle idrarda taş oluşumuna yol açabilecek maddelerin düzeyleri ölçülüp sonuca göre diyet ya da ilaç verilebilir.

Ayrıca:

Günlük 2 litre sıvı alımı

Hayvansal protein alımının azaltılması

Tuz tüketiminin azaltılması

Lifli dieti tercih etmek

Taşın kimyasal yapısına göre verilebilecek diete uygun beslenme rejimi tavsiye edilir.

Önemli Noktalar:

Ailenizde taş hastalığı olanlar varsa sizde de taş hastalığı olabilir.

Taş oluşumunu engellemek için bol miktarda sıvı alınmalıdır. Özellikle su tüketilmesini öneriyoruz.

Eğer birden fazla taş düşürdüyseniz ya da taş tedavisi gördüyseniz üroloğunuza başvurun. Yapılacak olan kan ve idrar analizleri ile taş oluşturma riskiniz değerlendirilir. Tekrarlayan taş hastalığına karşı gerekli önlemler alınabilir.

Bazı hastalarda taş oluşmaması için tedaviler önerilebilir.

Özellikle yineleyen taşları olan hastalarda kontroller ve takip önemlidir. Daha önce taş problemi yaşayan hastalara düzenli kontrol öneriyoruz. 

Üriner sistem :böbrekler,ureterler,mesane ve uretradan oluşmuştur.

Böbrekler fasulye şeklinde organlar olup,kaburgaların hemen altında ve belkemiğinin her iki yanında yer alır.Bu organların asıl görevi vücuttaki fazla suyu ve artık maddeleri idrar şeklinde dışarı atmaktır.Bu işlevi sonunda kandaki bazı dengeleri sabit şekilde tutmayı sağlarlar.

Böbrekle mesane arasında yer alan ve idrarı mesaneye taşıyan tüp şeklindeki organlara da Ureter denir.Yaklaşık 22-25 cm uzunluğundadır. Mesane ise karnın alt kısmında yer alır ve idrarın depolanmasına yarar.Tıpkı bir balon gibi elastikliği sayesinde genişleyerek bu işlevini yerine getirir.Burada depolanan idrar Uretra yolu ile vücut dışına atılır.

Esas olarak böbrek taşı , idrar içinde çöken kristallerin böbrek iç yüzeyine tutunmasından ve birikmesinden oluşur.Normalde idrar içinde bu kristalleşmeyi ve çökmeyi engelleyen ve İnhibitör denilen maddeler vardır.Bu inhibitörler her insanda yeterli miktarda olmayabilir ve bu da taş oluşumuna yol açar. Diğer bir neden ise idrarın asidik veya bazik oluşudur. Eğer oluşan bu kristaller ve kumlar yeteri kadar küçükse idrar yollarına takılmadan ve de herhangi bir probleme yol açmadan düşerler. Böbrek taşları kimyasal yapıları bakımından birçok maddenin kombinasyonundan oluşmuştur.Ençok görülen taş tipi kalsiyum içeren ve fosfat veya oksalat kombinasyonlu taşlardır.Bu maddeler bir insanın normal günlük gıdalarında mutlaka bulunurlar.

Ayrıca kemik ve kas yapılarının önemli birer yapıtaşıdırlar. Ürolithiasis tibbi bir terim olup üriner sistemin herhangi bir yerinde taş olduğunu ifade etmek için kullanılır.Diğer terimler olan idrar yolları taşı ve nefrolithiasis aynı amaç için kullanılır.Doktorlar bu terimleri genellikle taşın yerini tanımlamak için kullanırlar.Böbrek taşları ile safra kesesi taşlarının bir bağlantısı ve ilgisi yoktur.Bunlar vücudun farklı sistemlerinde oluşmuş taşlardır. 

Net olarak bilinmeyen bazı sebeplerden dolayı Amerika Birleşik Devletlerinde ve diğer gelişmiş ülkelerde son 20 yıldır taş hastaları sayısında artış vardır. Beyaz ırkta taş sıklığı siyah ırka oranla daha fazladır.Erkeklerde taş sıklığının fazla olmasına rağmen son 10 yıldır kadınlarda da taş oluşma hızında artış vardır ve taş oluşma oranları değişmektedir.Böbrek taşları sıklıkla 20 ile 40 yaş arsında gelişir.Bir kimsede bir kere taş gelişirse ,bu şahısta bundan sonra yeni taş oluşma oranı,diğer kimselere göre daha fazladır. Doktorlar oluşan taşların sebebini bazen tam olarak bilemezler.Bazı gıdaların taş oluşumundan sorumlu olduğu düşünülse de bu spesifik maddelerin taş oluşumunda kesin etkili olduğu şüphelidir.

Ailesinde taş olan birisinin kendisinde de taş oluşması olasılığı genetik faktörlere bağlı fazladır.İdrar yolları infeksiyonları,kistik böbrek hastalığı gibi bazı böbrek hastalıkları,paratiroid bezinin fazla çalışması (Hiperparatiroidizm) gibi durumlarda böbrek taşı oluşması kolaylaşır.

Genellikle böbrek taşının ilk belirtisi şiddetli ağrıdır.Ağrı taş idrar yolunu tahriş edince veya çoğunlukla tıkayınca gelişir ve aniden başlar. Hastalar tipik olarak taşın olduğu tarafta sırtta veya karnın alt kısmında keskin,kramp tarzında gelip giden ağrılar duyarlar. Bazen bu yakınmalara bulantı ve kusma eşlik eder.Daha sonra ağrı kasık bölgesine doğru yayılır.

Eğer taş düşemeyecek kadar büyükse idrar yolunun herhangi bir kesiminde takılır ve yerine göre farklı yakınmalara sebep olurlar.Mesaneye çok yaklaşmış taşlarda hastalar sık idrara çıkma,idrarda yanma hissi duyarlar.Bu daha çok irritasyona bağlı olduğu için bekledikleri kadar idrar yapamazlar.İdrar yaparken çok fazla ağrı ve yanma hissederler.Yine taşların idrar yollarını irrite etmesi sonucu idrarda kanama görülür.Ancak bu hiçbir zaman önemli bir kanama olamaz.  

Bu belirtilerle birlikte ateş de varsa ,bu da infeksiyon belirtisidir.Bu durumda acilen doktorla irtibat kurmak gerekir. Bazen 'sessiz' denilen , yakınmaya sebep olmayan taşlar genel  

Yukarıdaki yakınmalar ile başvuran hastanın röntgen ve/veya ultrasonografik incelemeleri sonucu böbrek taşı saptanır.Bu tanı metodları ile taşın yeri ve büyüklüğü saptanır.Kan ve idrar testleri de hem taşın yapısı hem de gelişmiş olan böbrek fonksiyon 

Böbrek Taş oluşumunu engellemek için yapılması en kolay şey bol miktarda su içmek ve bunu alışkanlık haline getirmektir. Devamlı taş üreten hastalar günde en az iki litre idrar çıkartacak kadar su içmelidirler.  

İdrarlarında fazla miktarda kalsiyum ve oksalat atılan hastalarda bu maddeleri içeren gıdaları daha az tüketmelidirler.  

Bazı kimseler fazla miktarda kalsiyumlu gıdalar almamalarına rağmen idrarlarında kalsiyum miktarı fazla çıkar.Yine kalsiyum içeren antiasitlerden(mide asidini azaltan) ve aşırı D vit alınmamalıdır.Ürologlar kalsiyum ve ürik asit taşlarının oluşumunu engellemek için ilaç verebilirler.Bu ilaçlar taş oluşumunda anahtar rol oynayan idrar asitliğini ve alkaliliğini ayarlarlar. Allopurinol adı verilen ilaç da sık kullanılır ve idrarda kalsiyum miktarını ve ürikasit miktarını azaltır.  

Bir diğer tedavi yolu kalsiyum taşlarını önlemek için idrarda atılan kalsiyum miktarını kontrol altında tutmaktır.Bunun içinde içeriğinde hidroklorotiazid içeren idrar söktürücü ilaçlar kullanılır.Bu ilaç böbreklerden idrara geçen kalsiyum miktarını önemli oranda azaltır.  

Bazı barsak hastalıklarında görülen ve aşırı kalsiyum emilimine bağlı olan idrarda fazla kalsiyum atılmasını engellemek için ise barsaktan emilimi azaltan sodyum selüloz fosfat kullanılır. Bu ilaç kalsiyumu barsakta tutarak, kana geçmesini ve idrarla atılmasını önler. 

Yine deneysel olarak oksalat idrarda itrahının fazla miktarda saptandığı durumlarda B6 vitaminin kullanılması faydalı olacağı bildirilmiştir.

 
Tedavisi Mümkün Olan Bir Hastalık...

SAĞLIKLI BİR YAŞAM
DİLEKLERİMİZLE...
 

Geniş bilgi için iş veya cepten arayınız.

İş: 0326 413 01 77
GSM: 0555 347 62 53 - 0542 215 54 72
0532 631 86 79

SAĞLIKLI BİR YAŞAM
DİLEKLERİMİZLE...